O Ostromęczynie
Jest to najstarsza miejscowość na terenie gminy Platerów w powiecie łosickim, najbardziej wysuniętym na wschód powiecie województwa mazowieckiego. Na jej terenie znajduje się grodzisko użytkowane w X - XIV wieku. Budowa tego grodu obronnego wymagała ogromnego nakładu pracy, jak na ówczesne warunki ekonomiczne i techniczne. Sama nazwa miejscowości kojarzy się z męczeniem ludzi - niewolników, którzy budowali to grodzisko. We wsi zachowało się wiele opowiadań i legend o tym grodzisku i lochach, które rzekomo pod tym grodziskiem były.
W XI wieku w skład Ziemi Brzeskiej wchodziły grody: Bielsk, Brańsk, Grodzisk, Drohiczyn, Ostromęczyn i Mielnik ( świadczy to o dużym znaczeniu w tamtych czasach naszej miejscowości). Ziemia Brzeska graniczyła na zachodzie z Mazowszem, na południu z Ziemią Chełmską, a na północy z Jaćwingami i Rusią Czarną.
W XV wieku dobra Ostromęczyn były własnością rodu GRZYMAŁÓW, którzy później przybrali nazwisko NIEMIRÓW.
DZIEDZICE OSTROMĘCZYNA:
Jan Pieniążek - herbu ODROWĄŻ w 1699 r. przejął po ciotce swojej żony Teresy Warszyckiej dobra Ostromęczyna. Ich córka Maria Kazimiera w 1700 r. wyszła za mąż za Karola Juliusza Odrowąża Siedlnickiego. Stałą siedzibą obojga małżonków był murowany zameczek w Ostromęczynie, a letnią wybudowany w 1720 r. barokowy modrzewiowy dwór w Witulinie. Po śmierci K. J. Odrowąża w 1730 r. zameczek w Ostromęczynie przeszedł drogą spadku na jego syna Karola Józefa - podkoniuszego Wielkiego Litewskiego, który awansował na wojewodę podlaskiego, a w 1746 r. został podskarbim koronnym. W 1753 r. architekt nadworny Jan Henryk Klemm dostarczył plan dla nowej rezydencji w Ostromęczynie, ale została ona wniesiona w Kozieradach. Karol Józef Odrowąż Siedlecki zmarł w 1761 r. Później następuje okres 20 letnich procesów ze spadkobiercami, w tym czasie dobra te należały początkowo do Borzęckich, a później do Czartoryskich. W 1781 r. po wygraniu procesu z Czartoryskimi o Schedę Pieniążkówny, Wężyk objął piękną fortunę złożoną z klucza ostromęckiego. Ostatecznie dobra dostały się w posiadanie rodziny Kuczyńskich, którzy przyłączyli go do dóbr Hruszniew. W pierwszej połowie XIX wieku dobra nabywa Teodor Lubicz Szydłowski, późniejszy generał Wojsk Polskich w czasie Powstania Listopadowego. Zmarł on w 1863 r. W 1866 r. hrabina Katarzyna Broel-Plater przybywa z woj. Poznańskiego i nabywa całe dobra za 279 407 rubli. Rozległość dóbr wynosi 7 666 mórg. Do 1944 r. dobra te były własnością nowej dziedziczki hrabiny Potulickiej.
Źródło: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Wawelski, t VII str. 693, 1886 r.:
"Ostromęczyn - wieś i folwark, powiat konstantynowski, gmina Chlebczyn, parafia rzymsko-katolicka Górki, parafia wschodniego obrządku Chłopków, posiada szkołę początkową ogólną oraz fabrykę serów na sposób szwajcarski. Ma 32 domy, 472 mieszkańców, 766 morgów włościańskich. Folwark Ostromęczyn należy do dóbr Hruszniew. W 1827 r. w Ostromęczynie były 42 domy i 364 mieszkańców."
Źródło: Polski słownik biograficzny t XXXV z 2/145
"Jedną z ważniejszych postaci naukowych wywodzących się z Ostromęczyna był Sawicki Bronisław Wilhelm, pseudonim Szpitalnik. Urodzony 6.IV.1860 w Ostromęczynie (wówczas powiat Konstantynów na Podlasiu) był synem Antoniego, zarządcy dóbr Hruszniew i Felicji z Talarowskich. Był najwybitniejszym polskim chirurgiem tamtych czasów. Uczynił bardzo wiele dla warszawskiego lecznictwa, tworzył nowe oddziały szpitalne, wiele zdziałał dla podniesienia poziomu dentystyki, felczerstwa i pielęgniarstwa, honorowy profesor Uniwersytetu Warszawskiego Katedry Chirurgii Klinicznej. Opublikował 69 prac w tym 35 z zakresu chirurgii i 34 społeczno-lekarskie. Współorganizował Towarzystwo Chirurgów Polskich. Zmarł 11.I.1931 w Warszawie i pochowany został na Cmentarzu Powązkowskim (kw. 196 rz. 6). Był odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Polonia Restituta (1923). Starszy jego brat Anastazy Sawicki (1847-1908) był również lekarzem. Działał w Siedlcach jako lekarz miejski i więzienny, zorganizował tam laboratorium analityczne i mikroskopowe. Pochowany na cmentarzu w Siedlcach."
Obecnie wieś Ostromęczyn ma 629 ha i 115 gospodarstw, a Ostromęczyn Kolonia 328 ha i 62 gospodarstwa. Ogólna liczba mieszkańców wynosi ponad 400 osób. Znajdują się tu stary wiatrak z 1920 r. oraz zabudowania dawnego folwarku z połowy XIX wieku. Przebiega tędy szlak grodzisk średniowiecznych (trasa rowerowa), są najważniejsze wzniesienia i obwałowania po dawnych grodziskach, które można zobaczyć w Chłopkowie, Ostromęczynie, Lipnie oraz odległych o ok. 4 km od Ostromęczyna Dzięciołach. We wsi zobaczyć można ostatnią chałupę z XIX wieku oraz poznać ciekawych i życzliwych ludzi. Wieś jest malowniczo położona wokół wielu ciekawych miejsc godnych odwiedzenia oraz zabytków i atrakcji. Przenocować oraz dobrze się najeść można w gospodarstwie agroturystycznym "U Waldka" (www.uwaldka.pl), znajdującym się we wsi Ostromęczyn Kolonia
Warto odwiedzić tę tak wspaniale nazywającą się miejscowość oraz poznać gościnność tutejszych mieszkańców. .
zdjecia: krainabugu / Michał Rząca